Stacja kolejowa Świątniki Górne

Posted: 26/02/2012 in II. Okres zaboru (od 1772 do 1918)
Tagi: , , , ,

Opracował Jerzy Czerwiński.

Tytuł artykułu bynajmniej nie sugeruje tematykę związaną z rozwojem i przyszłością Świątnik, lecz chciałbym w nim przedstawić projekt budowy kolei żelaznej sprzed I wojny światowej.

Kolej była marzeniem świątnickich kupców, którzy na początku XX wieku poznali, jakie zalety daje przy prowadzeniu handlu możliwość w ciągu kilku dni dostarczenie towaru na drugi koniec imperium austriackiego. Na brak połączenia kolejowego cierpieli także handlarze i przedsiębiorcy z Myślenic i okolicy (przemysł sułkowicki) i od lat zabiegali o to w sejmie krajowym. Na przełomie 1908/09 roku przedstawiono Krajowej Radzie Kolejowej projekt budowy linii, jednak został on odrzucony. Gazeta Lwowska nr 13 z 19 stycznia 1909 roku napisała krótką notatkę z zakończonego posiedzenia rady:

Z projektów, które jeszcze nie uzyskały ustawowego zapewnienia, na pierwszym planie stoi projektowana linia kolejowa Wieliczka – Myślenice – Mszana dolna. Jest postulatem kraju, aby dla tej linii kolejowej już w najbliższym programie inwestycyjnym uzyskać gwarancye Państwa.

Rząd w końcu postawił warunek, że będzie popierał budowę tej linii oferując udzielenie 4% poręki za część kapitału potrzebnego do budowy linii. Gwarancja miała objąć sumę 8 250 000 K pod warunkiem że kraj lub interesanci wyłożą sumę 2 750 000 K. Trasa miała mieć długość 56 km i następujący przebieg: Wieliczka, Sułów, Nizowa, Kunie i dalej doliną Raby Dobczyce, Myślenice, Pcim, Lubień do Mszany Dolnej. Brano także pod uwagę przesunięcie pierwszego odcinka (tj. Wieliczka – Myślenice) bardziej na zachód, jeżeli nastąpią problemy z wywłaszczeniami gruntów w gminie Wieliczka.
Być może właśnie problemy z wywłaszczeniami w okolicach Wieliczki sprawiło, że zaczęto rozważać przebieg trasy Kraków – Myślenice – Mszana Dolna. Prawdopodobnie około 1911 roku powstała dokumentacja techniczna przedstawiająca przebieg trasy na mapie wraz z parametrami łuków kołowych trasy oraz wykonano przekrój podłużny trasy (niweletę trasy) wraz z bilansem robót ziemnych, tj. określono w taki sposób wysokości punktów trasy, aby ilość potrzebnych wykopów był równy projektowanym nasypom.

Projekt trasy kolei żelaznych prawdopodobnie z ok. 1911 roku (fragm.)

Projekt trasy kolei żelaznej prawdopodobnie z ok. 1911 roku (fragm.)

Stacja „Świątniki Górne” miała być położona już na terenie Wrząsowic przy granicy ze Świątnikami, a dalsza trasa (kolor czerwony) miała biec równolegle do ulicy Krakowskiej i przecinać ul. Bruchnalskiego w pobliżu figury Matki Boskiej, potem w dół dolinami potoków po zachodniej części Wąwozu, pod Jamą i przecinać wschodnią część Madejek. Jak widać na mapie zaznaczono też kilka wcześniejszych rozwiązań, w tym trasę od Gwoźnicy przez Dział (ołówek)

Niweleta trasy

Niweleta trasy

Najciekawszą sprawą miał być tunel wysokości 6 metrów częściowo tnący garb, wzdłuż którego leży ulica Bruchnalskiego. Wyjaśnię jeszcze jak odczytać projekt niwelety (patrząc od góry):

  • Górny wykres: linia czarna – przebieg terenu, linia czerwona – przebieg wysokościowy trasy (niweleta), zakreskowano kredką kolorem żółtym wykopy a czerwonym wykopy.
  • Środkowy wykres – objętość w m3 wykopów i nasypów
  • Liczby pionowo – wysokości terenu (czarne), wysokości niwelety (czerwone)
  • Na czerwono w promilach ‰ podane nachylenie odcinków projektowanej trasy
  • Na czerwono przedstawiono schemat przebiegu poziomego trasy – proste (długość) i łuki kołowe (długość łuku i promień w metrach)
  • Kilometry i hektometry trasy. Kilometraż zaznaczony jest też na mapie z trasą (Świątniki Górne między 9-11 kilometrem trasy)

Mapa w dwóch częściach obejmuję obszar między Krakowem a Mszaną Dolną. Cała trasa miała przebiegać następująco: Kraków (właściwie Swoszowice lub Borek Fałęcki – mapa i profil w tej części został nadpalony) – Wróblowice – Wrząsowice – Świątniki Górne – Siepraw – Krzyszkowice – Polanka – Myślenice – Stróża – Pcim – Lubień – Kasinka Mała – Mszana Dolna. Łączna długość 45 km. Projektowana trasa była zatem krótsza o 11 km od projektu z 1909 roku. W realizacji planu przeszkodziła I wojna światowa. Plany budowy kolei odżyły ponownie pod koniec lat 30. XX wieku i znowu wojna światowa przeszkodziła w ich realizacji. Wojna i poprzedzające ją plany budowy kolei tak bardzo pozostały w świadomości ludzi, że gdyby dziś ktoś planował wykonanie linii kolejowej przez Myślenice, wielu mieszkańców by się temu sprzeciwiło. Na szczęście, znając dzisiejszą kondycje PKP, podobne plany zarówno te wieszczące wojnę jak i nie wieszczące nam obecnie nie grożą.

Advertisements
Komentarze
  1. Wrząsowianin pisze:

    Fantastyczna sprawa, dziękuję za artykuł. Wspomniał pan o planach wznowienia budowy linii przed niemiecką agresją w 1939. Podobno prace przygotowawcze były już nawet na dość zaawansowanym etapie.
    Na skysrapercity.com ktoś wrzucił schemat inwestycji z ’39: http://img263.imageshack.us/img263/8729/schemata.jpg
    Źródło rysunku: „Kolej elektryczna Kraków – Zakopane”, Wydawnictwo Towarzystwa Górskich Kolei Elektrycznych, Kraków 1939 (niestety, z tego co się orientuję, publikacja jest dziś słabo dostępna).

    Pozdrawiam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s